ESNAF
HEYETİ ve GÖREVLERİ
Esnaf
teşkilatındaki idare heyeti (yönetim kurulu) seçimle işbaşına
gelen Yiğitbaşı, Kethüda, Nakip ve Şeyh'ten ve seçkin, sözüne
itibar edilir, ahlâken ve sanat yönleriyle yükselmiş ustalardan
oluşmaktadır114. İdare heyetine seçileceklerin durumu Mecelle'de
şöyle anlatılmaktadır:
"Heyeti idareye bağlanabilmek için, beş seneden beri
üstad sınıfında bulunmak, bir gûna mahkumiyeti olmamak,
beynelesnaf (esnaf arasında) sadık ve emanet ve salah-hal
(iyi durum) ile mevsuf bulunmak, meşrut (şart olup), intihab
edebilmek (seçebilmek) için de yalnız üstad sınıfında olmak
labuddü (lazımdı)"115.
İdare heyeti her ayın birinci ve üçüncü cuma günleri mütevellinin
başkanlığında heyete ayrılmış bulunan odada toplanır. Mütevelli
başkanı onbeş gün içerisinde esnaf ile ilgili cereyan eden
olayları ve borç para isteyen esnafın isimlerini heyete
arzeder. Heyet de gereken kararları alır.
Esnaf heyetinin başlıca vazifeleri şunlardır116:
1. Esnaf arasında meydana gelen ihtilafları halletmek,
2. Kahyalar meclisine sunulacak hususları görüşmek ve karara
bağlamak,
3. Üyelerin onbeş gün içerisinde görüp veya işittikleri
konuları (esnafla ilgili) görüşmek,
4. Borç para isteyenlerin durumunu görüşmek ve karara bağlamak,
5. Meslek ve ticaret ahlâkının korunması için gerekli tedbirleri
almak,
6. Malın kalitesini kontrol etmek ve kalitesini yüksek tutmak,
7. Fiyatları tespit etmek,
8. Üretimde düşmeyi önleyici tedbirler almak ve bunları
uygulamak,
9. Esnafı zarara sokacak fiyat hareketlerini kontrol etmek,
10. Üretim için gerekli malları temin etmek,
11. Kalfaların, ustalığa yükseltilmesi durumunu görüşmek
ve karara bağlamak,
12. Esnaf-hükümet ilişkilerini düzenlemek,
13. Mütevelliye esnaf ile ilgili önerilerde bulunmak,
14. Borç para isteyenlerin durumunu tetkik için iki kişiyi
görevlendirmek.
DİPNOTLAR
114. Barkan, Ö.L., "İktisap Kanunları", Tarih
Vesikaları Dergisi, Cilt 1, İstanbul, 1942, s. 327.
115. Ergin, O.N., a.g.e., 1337, C. 1, s. 695.
116. Yaman, A., a.g.e., 1974, s. 37; Çağatay, N., a.g.e.,
1974, s. 146; Gürata, M., a.g.e., 1975, s. 104.
