Meslekî
yetiştirme dereceleri, Ahîlik kurumunda bilgi ve becerinin
düzeyini ortaya koyan önemli ögelerden biridir.
Ahîlikte
öncelikli amaç üstün insan yetiştirmektir. Bu hem ahlâkî
yönden, hem de meslekî yöndendir. Dolayısıyla öncelikli
amaç ahlâklı, dürüst ve faziletli bir meslek kişisi yetiştirmektir.
Meslekî
dereceler üç tanedir:
-
Yamak ve çırak,
- Kalfa,
- Usta.
Yamak
ve Çırak
Bir
sanata girecek kişinin on yaşından küçük olmaması gerekir.
Yamaklık meslekî eğitimin ilk derecesi ve basamağıdır. Veli,
yamak olan kişinin işe devamını taahhüt eder(1). İki sene
parasız ve devamlı çalışan yamak, yeterli bilgi ve beceri
kazanırsa çıraklığa yükseltilir. Çırak olacak çocuğun ustası,
kalfaları ve velisi o mesleğin pirinin dükkanında toplanırlar.
Reis gereken öğütleri verdikten sonra, çırağa verilecek
haftalık ücreti belirler. Çıraklık, meslekî eğitimde ilk
yetişmişlik derecesidir. Çıraklık devresi, meslekî bilgilerin
en basitlerinin kazandırıldığı düzeyi gösterir.
Kalfa
Bir
sanat dalında üç yıl çıraklık eden kişi, kalfalığı gerektiren
beceriler kazandıktan sonra bir törenle kalfalığa yükseltilir.
Çıraklıktan kalfalığa yükselen kişiler kendilerinden sanatlarıyla
ilgili istenen işleri rahatlıkla yaparlar. Kalfalar, ustanın
bulunmadığı zamanlarda, ustanın yetkisine sahiptirler. Onlar
bu yetkiyi, gerektiğinde kullanırlar ve işyerini yönetirler.
Usta
Üç
sene kalfa olarak çalışan bir kişi sanatının bütün becerilerini
kazandığına dair ustasında düşünce meydana gelirse, şatafatlı
bir törenle ustalığa yükseltilir(2). Usta olan kişi şartlar
gerçekleşirse, şahsına ait bir işyerine sahip olur. Aksi
takdirde başka bir işyerinde usta olarak çalışmaya başlar.
DİPNOTLAR
1) Uslu, M., "Ahî Birlikleri ve Loncalar", Millî
Eğitim ve Kültür Dergisi, Sayı 14, Ankara 1982, s. 42.
2) Çağatay, N., a.g.e., 1974, s. 154.
